ΠΟΙΗΣΗ & ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΑ. ΠΟΡΕΙΕΣ ΣΥΓΚΛΙΝΟΥΣΕΣ ή ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ;

Απάντηση
Άβαταρ μέλους
PUCK
Πλήρες Μέλος
Δημοσιεύσεις: 106
Εγγραφή: 17 Ιουν 2004 17:29

ΠΟΙΗΣΗ & ΣΤΙΧΟΥΡΓΙΑ. ΠΟΡΕΙΕΣ ΣΥΓΚΛΙΝΟΥΣΕΣ ή ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ;

Δημοσίευση από PUCK » 09 Φεβ 2005 10:14

Διάβασα στις εφημερίδες πριν λίγες ημέρες, ότι μεταφράστηκε στα Ελληνικά και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μεταίχμιο» ο πρώτος τόμος της βιογραφίας του Bob Dylan. Επίσης, πως ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Λογοτεχνίας εξαιτίας των στίχων του.

Στο μυαλό μου γεννήθηκε το ερώτημα: η Ποίηση και η Στιχουργία είναι, τρόπον τινά, το ίδιο πράγμα ή κάτι εντελώς διαφορετικό; Μήπως πάλι, ως συνήθως, η αλήθεια είναι κάπου στη μέση; Κι αν ναι, ποιοι είναι οι κοινοί τόποι τους;

Το Λεξικό Σύγχρονης Ελληνικής Δημοτικής Γλώσσας του Εμμανουήλ Κριαρά, εκδόσεις Εκδοτική Αθηνών, γράφει στο λήμμα Ποίηση : « η τέχνη να προκαλούνται αισθήσεις, εντυπώσεις, συγκινήσεις με ιδιαίτερη χρησιμοποίηση της γλώσσας καθώς αυτή μεταχειρίζεται την ηχητική, τους ρυθμούς, την αρμονικότητα των λέξεων και των φράσεων με εικόνες.»

Διαβάζοντας το παραπάνω αναρωτήθηκα: μα αυτό δεν είναι το Τραγούδι; Πόσες φορές, όλοι μας, δε νιώσαμε μια ανατριχίλα, ένα ηλεκτρικό ρεύμα να μας διαπερνά, έναν κόμπο στο λαιμό, ένα δάκρυ στα μάτια, μια επιθυμία γι ατέλειωτο χοροπηδητό συνοδευόμενο από ουρλιαχτά, ακούγοντας στίχους που τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, για συγκεκριμένους προσωπικούς λόγους, μας δημιούργησαν εκείνο το συναίσθημα; Πόσες φορές, επίσης, οι στίχοι πέρασαν σε δεύτερο επίπεδο και η Μουσική, μόνη της, μας έκανε να κλείσουμε τα μάτια και να φτιάξουμε με το μυαλό μας τοπία προγενέστερων ή μελλοντικών εποχών τα οποία «σταθήκαμε να τα κοιτάζουμε έκθαμβοι» ή ίσως βάλαμε τον εαυτό μας πρωταγωνιστή σε ιστορία «σχετική» με αυτά;

Μήπως τελικά η Μουσική, «το απόλυτο δώρο», είναι η μόνη διαφορά; Αυτό το δώρο που «μιλάει» σε κάθε άνθρωπο πολύ περισσότερο από μια τυπωμένη σελίδα; Σίγουρα, η Μουσική αποτελεί το όχημα για να περάσει από γενιά σε γενιά ένα Ποίημα, υπό τη μορφή του Τραγουδιού, του καρπού της ένωσης τους.

Από την άλλη μεριά, η Ποίηση, έτσι όπως την έχουμε ξεχωρίσει ως είδος στο μυαλό μας οι περισσότεροι, έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Είναι ελεύθερη από τις δεσμεύσεις της Στιχουργίας. Δεν έχει την ανάγκη υποταγής στο ρυθμό, τη μελωδία, στο «εύηχον» της ομοιοκαταληξίας. ¶ρα, το συναίσθημα μπορεί να ξεδιπλωθεί άνετα σε όλο του το μεγαλείο.

Προσωπικά, κλίνω προς τις «συγκλίνουσες πορείες». Παρά τις σημαντικές διαφορές της Μουσικής και της Ελευθερίας που ανέφερα παραπάνω, θεωρώ περισσότερα αυτά που ενώνουν Ποίηση και Στιχουργία.

Αυτές είναι κάποιες πρώτες σκέψεις μου. Περιμένω τις απόψεις σας.

Σε κάθε τι Ανθρώπινο υπάρχει το Καλό και το Κακό. Ας μη σταθούμε σε στίχους τύπου «μείνε μαζί μου έγκυος είμαι πολύ φερέγγυος» που στέλνουν στον Καιάδα τη Στιχουργία.

Άβαταρ μέλους
don_kichotes
Πλήρες Μέλος
Δημοσιεύσεις: 212
Εγγραφή: 01 Οκτ 2004 10:44

Δημοσίευση από don_kichotes » 09 Φεβ 2005 11:12

Ίσως να μην έχεις άδικο, φίλε Puck, αν και εγώ τα διαχωρίζω κατά κάποιο τρόπο στο μυαλό μου, ασχέτως αν πολλές φορές όντως συγκλίνουν.

Μια και ανέφερες, όμως, τον Ντίλαν, θέλω να σου πω πως για 'μενα ο συγκεκριμένος δεν έγραφε στίχους, αλλά ποίηση. Και πώς το διαχωρίζω; Αυτό δεν μπορώ να στο εξηγήσω με λόγια, δυστυχώς πάσχω από δυσκολία σαφούς έκφρασης επιχειρημάτων.
Εννοώ πάντως στίχους που δεν αναδεικνύονται από τη μελωδία, δεν υπάρχουν για να στηρίξουν τη μελωδία, το αντίθετο, η μελωδία έχει δημιουργηθεί για να αγκαλιάσει τους στίχους, μπορούν όμως άνετα να υπάρξουν και χωρίς αυτή, θα μπορούσαν απλά να απαγγέλονται με ένα οποιοδήποτε μουσικό χαλί.

Άλλη φυσικά η περίπτωση καλλιτεχνών που μελοποιούν ποίηση, και άλλη εκείνων που γράφουν στίχους για ένα τραγούδι, οι οποίοι στίχοι όμως ξεπερνούν το τραγούδι, κάθε τραγούδι, ξεπερνούν τον δημιουργό τους, στέκουν και μόνοι τους, όπως λες σε μία τυπωμένη σελίδα, χωρίς να δημιουργούν την αμηχανία στον αναγνώστη: και τώρα τι διαβάζω; Η ποίηση πρέπει να είναι ανοιχτή, δεν μπορεί να είναι κτήμα κάποιων λογίων που κάθονται και την μελετούν και την σχολιάζουν κεκλεισμένων των θυρών. Η ποίηση πρέπει να ανήκει σε όλους. Για όλους πρέπει να δημιουργείται. Γι' αυτό είμαι περισσότερο υπέρ των στίχων. Ή της μελοποιημένης ποίησης. ή των ποιητικών στίχων, πείτε το όπως θέλετε.
ΜΟΝΟ ΟΙ ΗΛΙΘΙΟΙ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΠΟΤΕ ΓΝΩΜΗ

Άβαταρ μέλους
LordPayens
Πλήρες Μέλος
Δημοσιεύσεις: 187
Εγγραφή: 18 Οκτ 2005 16:28

Δημοσίευση από LordPayens » 25 Οκτ 2005 19:04

Στην πραγματικότητα ο διαχωρισμός επέρχεται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο είναι η προπαρασκευαστική πορεία του καλλιτέχνη μέχρι την μορφοποίησή του σε ποιητή. Ο δρόμος του ποιητή είναι ένας πολύ πιο δύσβατος δρόμος από αυτόν του στιχουργού. Και ο λόγος είναι διότι η μουσική, λειτουργεί σαν ατραπός για τον στιχουργό, διασφαλίζοντας του την ασφάλεια της σταθερούς πορείας. Και φυσικά είναι δεμένη με τους στίχους ανεξάρτητα από την μελοποίηση τους. Σε μεγάλη αντίθεση με την ποίηση που ο καλλιτέχνη βιώνει τον λόγο σε καθαρή και πρωταρχική μορφή. Λαμβάνει τον λόγο και τον επαναδημιουργεί ταυτόχρονα μέσω της μεταμόρφωσής του από το αίσθημα. Αυτή η πραγματικότητα για τον επικείμενο ποιητή αποτελεί το πέρασμα της μεγάλης ερήμου. Μια βουτιά δηλαδή στις βαθύτερες πτυχές του ασυνειδήτου που στο τέλος της πτώσης ο ποιητής καλείται να ανασυρθεί από τα έγκατα και να βγει ξανά στην επιφάνεια. Η συγκεκριμένη πορεία της ατραπού του ποιητή συμβολίζεται ξεκάθαρα από το έργο ενός από τους μεγαλύτερους νεότερους ποιητές-αν όχι ο μεγαλύτερος-τον Έλιοτ. Ξεκίνησε το ταξίδι του στο Προύφροκ που γράφτηκε το 1917, συνέχισε με τα Ποιήματα το 1920, ύστερα πέρασε την Έρημη Χώρα το 1922, οι Κούφιοι Άνθρωποι το ΄25, η Τετάρτη των Τεφρών το '30 και ολοκλήρωσε το ταξίδι του, καθαρός πια, με τα Τέσσερα Κουαρτέττα.

Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Αυτός είναι ο τρόπος που ο κόσμος τελειώνει
Όχι μ' ένα πάταγο, αλλά μ' ένα λυγμό

Αυτός ο δρόμος όχι απλά ήταν δύσβατος για τον ποιητή, αλλά του κόστισε τον ολοκληρωτικό χαμό. Ο κάθε ποιητής βιώνει αυτόν τον δρόμο.

Το δεύτερο επίπεδο διαφοροποίησης είναι η ίδια η καθαρότητα της ποίησης. Αν αναζητήσετε την Μεγάλη Ποίηση στον χρόνο θα δείτε ότι αυτή παραμένει άφθαρτη. Θα μου πείτε ότι και η Μεγάλη Στιχουργία παραμένει άφθαρτη, η διαφορά όμως είναι ότι η πρώτη παραμένει άφθαρτη και μέσα στην κοινωνία, κάτι που δεν συμβαίνει με την στιχουργία. Και αυτό διότι η μεγάλη ποίηση έχει πολύ λιγότερους οπαδούς, είναι σαφώς πιο έμμεση, κάτι που την σώζει από τα νύχια της αποβαρβάρωσης. Νεότεροι ποιητές και πραγματικά τεράστιοι στο έργο τους, ο Καρούζος, ο Δημητριάδης, ο Καψάλης, ο Κοροπούλης και άλλοι πολλοί, παραμένουν άφθαρτοι για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Αυτές είναι λοιπόν οι μεγάλες διαφορές. Στην κατάληξή τους όμως αυτοί οι δύο δρόμοι είναι όντως συγκλίνοντες. Και μας το αποδεικνύει επίσης έμπρακτα ο μεγάλος μας στιχουργός Ν.Γκάτσος.

WM

Απάντηση