e-telescope online magazine

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
English (United Kingdom)
Αρχική ΤΕΧΝΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Ήθη και Έθιμα, η φυσιογνωμία ενός λαού

Ήθη και Έθιμα, η φυσιογνωμία ενός λαού

E-mail Εκτύπωση

arts3Ο όρος ήθος σημαίνει το σύνολο των ψυχικών χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου. Ήθη λέγονται οι αντιλήψεις ενός λαού για την ηθική και κοινωνική συμπεριφορά. Είναι οι γενικές αρχές Δικαίου, οι θεμιτοί τρόποι συμπεριφοράς του κοινωνικού ανθρώπου, που μεταβάλλονται με τη μεταβολή του χρόνου, που διαφέρουν από τόπο σε τόπο και απηχούν την τρέχουσα ηθική μιας κοινωνίας.

Δηλαδή τα ήθη ορίζουν αξίες, σχέσεις, συμπεριφορές. Είναι τα αισθήματα, οι νοοτροπίες που χαρακτηρίζουν μια εποχή (π.χ. η καταναλωτική τάση του σύγχρονου αστού, η προτίμησή του σε πρακτικές λύσεις, όπως είναι τα τυποποιημένα είδη διατροφής, η αντίληψή του για το γάμο κ.τ.λ.). Όλα αυτά αποτελούν ένα είδος κανόνων και νόμων, μια μορφή δικαίου, άγραφου, που θα μπορούσαμε να το ονομάσουμε εθιμικό. Αλλά και το Γραπτό Δίκαιο δεν είναι αυθαίρετο δημιούργημα του νομοθέτη, αλλά προϊόν του πνεύματος του λαού. Υπάρχει μια συμφωνία των ηθών με τις απαιτήσεις του δικαίου. Για παράδειγμα, στις συναλλαγές των ανθρώπων οι νόμοι καθορίζουν ως δίκαιο ό,τι η κοινωνία θεωρεί ως ηθικό: απαγορεύεται η αισχροκέρδεια, θεωρείται άκυρη κάθε πράξη που αποτελεί εκμετάλλευση της ανάγκης του άλλου.

 

Όταν, όμως, οι αντιλήψεις αυτές πάρουν και μια σταθερά επαναλαμβανόμενη τελεστική, περισσότερο ή λιγότερο τελετουργική μορφή, γίνονται έθιμα, όπως είναι τα γαμήλια έθιμα. Γίνονται δηλαδή συνήθεια με καθολικό χαρακτήρα, που τηρείται από όλα τα μέλη της κοινωνικής ομάδας. Τα στοιχεία του εθίμου είναι: α) το ιστορικό: μακρόχρονη και ομοιόμορφη άσκηση, δηλ. ορισμένη συμπεριφορά των κοινωνιών που επαναλαμβάνεται ομοιόμορφα επί αρκετό χρόνο, ώστε να παγιωθεί ως κανόνας Δικαίου β) το ψυχολογικό: η πεποίθηση των κοινωνιών ότι, με τη συμπεριφορά τους εφαρμόζουν κανόνα δικαίου και ότι αν δεν τηρήσουν τη συμπεριφορά αυτή, θα έχουν κυρώσεις. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται είναι η γενική κατακραυγή και η ηθική καταδίκη από μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Τα έθιμα διακρίνονται σε γενικά (ισχύουν σε όλη τη χώρα) και τοπικά (ισχύουν σε ορισμένη περιοχή). Υπάρχουν, επίσης, έθιμα επαγγελματικά και θρησκευτικά.κ.λ

 

Η έννοια των εθίμων προσεγγίζεται καλύτερα με το συσχετισμό τους με την έννοια των ηθών (λέμε ήθη και έθιμα). Στα νεότερα χρόνια η σχέση ηθών και εθίμων μεταβλήθηκε. Ήθη πάντα υπάρχουν. Αλλά δε δημιουργούνται νέα έθιμα. Αυτό σχετίζεται με τον τερματισμό της κλειστής ζωής της αγροτικής κοινωνίας, που ήταν ο κατεξοχήν χώρος δημιουργίας εθίμων. Γιατί εκεί συνέτρεχαν οι λόγοι που ευνοούσαν τη δημιουργία και διατήρησή τους (έντονη πίστη σε υπερφυσικές δυνάμεις, που έπρεπε, λατρευτικά, να καταστούν ευεργετικές, διάθεση ελεύθερου χρόνου, συλλογική ζωή). Υπάρχει, εντούτοις, μια τάση διατήρησης παλιών εθίμων, έστω κι αν εξέλιπαν οι αιτίες που τα είχαν δημιουργήσει. Το τελετουργικό, η παραστατικότητα και η θεαματικότητα του εθίμου ασκούν αρκετά ισχυρή γοητεία, ώστε να παρατηρείται, τις τελευταίες δεκαετίες, μια σκόπιμη αναβίωση των παλιών εθίμων, που προσφέρονται ως ένα είδος θεατρικής παράστασης, ή θεάματος...

 

Τα ήθη και έθιμα, τα δημοτικά τραγούδια και οι παροιμίες, οι παραδόσεις και οι θρύλοι αποτελούν το λαϊκό πολιτισμό που είναι ο καθρέφτης ενός λαού. Μελετώντας τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό, αντικρίζει κανείς ένα λαό απλό και αληθινό, συγκροτημένο πάνω σε στέρεο προσανατολισμό, με πίστη στο παρελθόν και αισιοδοξία για το μέλλον, με ιδανικά και αξίες. Και αυτό, γιατί υπάρχει αδιάσπαστη ενότητα ανάμεσα στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό, τον αρχαίο και το νεότερο. Κάθε έθιμο και δοξασία του λαϊκού πολιτισμού προχωρεί στα βάθη του παρελθόντος, φτάνοντας όχι μόνο στους κλασικούς χρόνους, αλλά μερικές φορές στα βάθη της προϊστορίας.

 

Αναμφίβολα, λοιπόν, μέσα από το λαϊκό πολιτισμό αναζητάμε τις ρίζες μας και ανακαλύπτουμε τη φυσιογνωμία μας ως λαός, πιστοποιούμε την ταυτότητά μας, θωρακίζουμε τη συνέχιση του έθνους μας. Εναρμονίζουμε το χθες με το σήμερα και χτίζουμε το αύριο...


 

 

 


Χρονολόγιο Νεώτερης & Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας

1944_mplokaTo Χρονολόγιο της Νεώτερης & Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας είναι η φιλόδοξη προσπάθεια του e-telescope.gr να αποτυπώσει εποπτικά υπό τη μορφή χρονολογικού πίνακα τα σημαντικότερα γεγονότα της Ελληνικής ιστορίας από το 1821 μέχρι σήμερα.

Από το ΟΧΙ στη Βάρκιζα1η ολοκληρωμένη περίοδος: Από το ΟΧΙ στη Βάρκιζα

Επιλογές βιβλίων

Εικόνα
The Two Towers
by J.R.R. Tolkien
Εικόνα
Medical Waste Disposal
by Calvin R. Brunner

Τελευταία Άρθρα

Nikos Kazantzakis
Εικόνα
Five of Kazantzakis's major works have been translated in England, and even more in...
Is Europe Over?
Εικόνα
Europe has always been a rather tenuous concept. A rump continent, Europe represented the...
Time to Disband NATO: A Rogue Alliance
Εικόνα
When the Cold War ended, many believed there would be a peace dividend, nuclear...
Τί μάθαμε για το Higgs το 2011 από τα π...
Εικόνα
Πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 13 Δεκεμβρίου 2011, στο...

Θέσεις & Απόψεις

Μια μικρή χώρα, η Ελλάδα, την εποχή της κρίσης
Εικόνα
Η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα, στη νοτιοανατολική άκρη της Ευρώπης, γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ανατολής....
Ο καπιταλισμός τρελάθηκε
Εικόνα
Η αλματώδης ανάπτυξη της Δυτικής Ευρώπης της δεκαετίες του 50 και του 60 είχε τις βάσεις της σε μια οικονομία η...
Δεν πάει άλλο
Εικόνα
Αισθάνομαι ότι δικαιούμαι να γράψω με κάποιο θυμό. Διότι από πολλά χρόνια προσπαθούσα με δημόσιες...
Ας είμαστε ρεαλιστές
Εικόνα
Όσο η σημερινή κατάσταση αντιμετωπίζεται ώς δημοσιονομική κρίση για την αντιμετώπιση της οποίας...
Διαφήμιση

Αυτή τη στιγμή:

Έχουμε 155 επισκέπτες συνδεδεμένους